میکروپلاستیک ها ذرات کوچک پلاستیکی هستند که کمتر از ۵ میلیمتر اندازه دارند. این ذرات به دلیل اندازه کوچکشان به راحتی وارد محیط زیست میشوند و تأثیرات مخربی بر اکوسیستمها و سلامت انسان دارند. در این مقاله به بررسی میکروپلاستیک، نحوه تشکیل آن، تأثیرات آن بر محیط زیست و سلامت انسان و راههای کاهش آن میپردازیم.
میکروپلاستیک ها
پلاستیک را همه ما میشناسیم. اما میکروپلاستیک نیز یک مشکل رو به گسترش است. طبق دانستنی های انسان این ماده در هوا، خاک و آب وجود دارد و همچنین به زنجیره غذایی ما وارد میشود. در اینجا خواهید فهمید که میکروپلاستیک دقیقاً چیست، چگونه به وجود میآید و چگونه میتوان از آن جلوگیری کرد.
میکروپلاستیک چیست؟
به اندازه پنج میلیمتر و کوچکتر – اینها ذرات پلاستیکی هستند که طبق اعلام اداره محیط زیست آلمان به عنوان میکروپلاستیک شناخته میشوند. اتحادیه حفاظت از محیط زیست و طبیعت آلمان (BUND) همچنین بین میکروپلاستیک اولیه و ثانویه تمایز قائل میشود. میکروپلاستیک اولیه به صورت صنعتی تولید میشود و به عنوان گرانول پلاستیکی ریز در محصولات آرایشی مورد استفاده قرار میگیرد. در عوض، میکروپلاستیک ثانویه زمانی ایجاد میشود که زبالههای پلاستیکی در محیط تجزیه میشوند.
میکروپلاستیک ها
میکروپلاستیکها به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
- میکروپلاستیک اولیه: این نوع میکروپلاستیک به صورت صنعتی تولید میشود و به عنوان گرانولهای ریز پلاستیکی در محصولاتی مانند لوازم آرایشی، خمیردندان و مواد شوینده استفاده میشود.
- میکروپلاستیک ثانویه: این نوع میکروپلاستیک از تجزیه و خرد شدن زبالههای پلاستیکی بزرگتر در محیط زیست به وجود میآید. عواملی مانند نور خورشید، باد و امواج دریا به تجزیه پلاستیکها کمک میکنند.
نحوه تشکیل میکروپلاستیک ها
میکروپلاستیکها از طریق فرآیندهای مختلفی تشکیل میشوند:
- تجزیه فیزیکی: پلاستیکها تحت تأثیر عوامل فیزیکی مانند نور خورشید و باد تجزیه میشوند و به ذرات کوچکتر تبدیل میشوند.
- تجزیه شیمیایی: واکنشهای شیمیایی میتوانند پلاستیکها را به میکروپلاستیک تبدیل کنند.
- تجزیه بیولوژیکی: موجودات زنده مانند باکتریها و قارچها میتوانند پلاستیکها را تجزیه کنند و به میکروپلاستیک تبدیل کنند.
میکروپلاستیک ها
چرا میکروپلاستیک ها مضر است؟
زمانی که میکروپلاستیک به محیط وارد میشود، دیگر به راحتی قابل حذف نیست زیرا زیستتجزیهپذیر نیست. حجم زیادی از پلاستیک و میکروپلاستیک در حال حاضر در اقیانوسهای جهان آلودگی ایجاد کرده است. موجودات دریایی و ارگانیسمهای دریایی آن را جذب میکنند و به این ترتیب به زنجیره غذایی وارد میشود – و ما نیز ناخودآگاه آن را مصرف میکنیم.
چگونگی تأثیر میکروپلاستیک جذبشده بر بدن انسان هنوز به طور کامل مشخص نیست. طبق گفتههای BUND، در مورد حیوانات، ممکن است تغییرات بافتی و واکنشهای التهابی ایجاد کند، سمی باشد و به آسیبهای داخلی و حتی مرگ منجر شود. همچنین، اداره محیط زیست هشدار میدهد که جذب میکروپلاستیک میتواند به آسیبهایی در دستگاه گوارش منجر شود.
میکروپلاستیک ها
تأثیرات میکروپلاستیک ها بر محیط زیست
میکروپلاستیک ها تأثیرات مخربی بر محیط زیست دارند:
- آلودگی آبها: میکروپلاستیکها به راحتی وارد آبهای سطحی و زیرزمینی میشوند و باعث آلودگی منابع آبی میشوند.
- تأثیر بر حیات دریایی: موجودات دریایی میکروپلاستیکها را به عنوان غذا مصرف میکنند که میتواند به مرگ و میر آنها منجر شود.
- آلودگی خاک: میکروپلاستیکها به خاکها نفوذ میکنند و میتوانند کیفیت خاک را کاهش دهند.
تأثیرات میکروپلاستیک بر سلامت انسان
میکروپلاستیکها میتوانند از طریق زنجیره غذایی وارد بدن انسان شوند و تأثیرات مخربی بر سلامت داشته باشند:
- مشکلات گوارشی: مصرف میکروپلاستیکها میتواند به مشکلات گوارشی منجر شود.
- تأثیرات سمی: برخی از میکروپلاستیکها حاوی مواد شیمیایی سمی هستند که میتوانند به سلامت انسان آسیب برسانند.
- تأثیرات هورمونی: میکروپلاستیکها میتوانند تعادل هورمونی بدن را مختل کنند.
راههای کاهش میکروپلاستیک
برای کاهش میکروپلاستیکها میتوان اقدامات زیر را انجام داد:
- کاهش مصرف پلاستیک: استفاده از محصولات جایگزین مانند کیسههای پارچهای و بطریهای قابل استفاده مجدد میتواند به کاهش تولید میکروپلاستیک کمک کند.
- بازیافت پلاستیکها: بازیافت پلاستیکها میتواند به کاهش زبالههای پلاستیکی و در نتیجه کاهش میکروپلاستیکها کمک کند.
- آموزش و آگاهیبخشی: افزایش آگاهی عمومی درباره تأثیرات مخرب میکروپلاستیکها میتواند به کاهش مصرف پلاستیکها کمک کند.
میکروپلاستیک ها
چرا میکروپلاستیک ها مضر است؟
زمانی که میکروپلاستیک ها به محیط زیست راه پیدا میکند، به راحتی نمیتوان آن را از بین برد زیرا قابل تجزیه زیستی نیست. مقادیر زیادی پلاستیک و میکروپلاستیک در حال حاضر در دریاهای جهان وجود دارد. موجودات دریایی و اکوسیستمهای دریایی آن را جذب میکنند و به این ترتیب به زنجیره غذایی وارد میشود و ما نیز ناخواسته آن را به بدن خود میآوریم.
میکروپلاستیک ها چگونه به محیط زیست راه پیدا میکنند؟
میکروپلاستیک ها از طرق مختلف به محیط زیست وارد میشوند. به عنوان مثال، هنگام شستن لباسهای ما، ذرات کوچک پلاستیکی آزاد میشود که با فاضلاب به تصفیهخانهها میرود. در هر بار شستشو، لباسهای ما تا ۲,۰۰۰ الیاف پلاستیکی را از دست میدهند که در ماشین لباسشویی جمعآوری نمیشوند.
این مقدار زیادی الیاف پلاستیکی است – که تقریباً ۳۵ درصد میکروپلاستیکهای موجود در دریا را تشکیل میدهند. آنها منبع شماره ۱ آلودگی دریا هستند – این نتیجه یک مطالعه توسط اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت است.
برای رسیدن به این نتیجه، محققان دانشگاه منچستر حدود ده رودخانه را بررسی کردند. در هر یک از آنها، میکروپلاستیک در نمونههای رسوب و خاک پیدا شد. بیش از نیم میلیون ذره پلاستیکی در هر متر مربع بستر رودخانه شناسایی شد.
محققان دانشگاه وین که بر روی رود دانوب تحقیق کردند و نتایج خود را در مجله آلودگی محیطی منتشر کردهاند، دریافتند که در برخی نقاط رودخانه تعداد ذرات پلاستیکی بیشتر از لاروهای ماهی است. بر اساس برآوردهای آنها، در ۱,۰۰۰ متر مکعب آب دانوب به طور متوسط ۳۱۷ ذره پلاستیکی وجود دارد و تنها ۲۷۵ لارو ماهی.
در خشکی نیز این مشکل جدی است. بسته به منطقه، مقدار ۴ تا ۲۳ برابر میکروپلاستیک یافت شده است. این شامل زبالههای رهاشده مانند کیسهها، بستهبندیها و بطریها است – زیرا پلاستیکها تجزیه نمیشوند، بلکه به ذرات کوچکتری تبدیل میشوند. این فرآیند تجزیه به میکروپلاستیک منجر میشود.
این ذرات سپس از طریق هوا پخش میشوند. دانشمندان بر این باورند که میکروپلاستیک در جو معلق است و میتواند از طریق باران یا برف به زمین منتقل شود. محققان موسسه آلفرد وگنر برای اولین بار موفق به شناسایی میکروپلاستیک در نمونههای برف شدند، از جمله سایش لاستیک و پلاستیکهایی از رنگها و نایلون که ممکن است از خانهها به دست آمده باشد. نتایج نشان میدهد که ذرات پلاستیکی در جو پخش شدهاند.
میکروپلاستیک ها
چگونه میتوان میکروپلاستیک ها را شناسایی و از آن جلوگیری کرد؟
از آنجا که میکروپلاستیک در بسیاری از محصولات زندگی روزمره وجود دارد، این کار چندان آسان نیست. تنها چند مثال: میکروپلاستیک در پارچههای فلیس، در محصولات آرایشی و لایهبردار، در لاستیکهای خودرو، در آدامسها، در مواد شستشو و تمیزکننده و همچنین در قابلمههای با پوشش تفلون وجود دارد.
برای اینکه بتوانید انواع مختلف میکروپلاستیک را از بین ببرید، ابتدا باید بدانید که تحت چه نامهایی پنهان شدهاند. متأسفانه در حال حاضر هیچ لیست کاملی وجود ندارد. این موضوع به علاوه دشوار است، زیرا صنعت به طور مداوم در حال توسعه افزودنیهای شیمیایی جدید است و به همین دلیل انواع جدیدی از میکروپلاستیک ها به بازار میآید.
علاوه بر این، در خمیردندان، محصولات مراقبت از پوست، ژل دوش، شامپو، کرمهای ضدآفتاب، لاک ناخن، کف ریش و دئودورانتهایی که میکروپلاستیک دارند، وجود دارد.
اگر اپلیکیشن Codecheck را برای اندروید یا iOS بر روی گوشی هوشمند خود بارگیری کنید، میتوانید با استفاده از بارکد در حین خرید، بفهمید که چه موادی در همه محصولات مختلف وجود دارد و آیا میکروپلاستیک در آنها وجود دارد یا خیر. همچنین این اپلیکیشن نشان میدهد که در کدام غذاها روغن نخل آسیبزا به محیط زیست وجود دارد.
همچنین در انتخاب لباسهای خود میتوانید از میکروپلاستیک جلوگیری کنید. الیاف طبیعی دوستدار محیط زیست هستند، در حالی که لباسهای ساخته شده از پلیاستر مشکل میکروپلاستیک را تشدید میکنند.
نتیجهگیری
میکروپلاستیک ها تهدیدی جدی برای محیط زیست و سلامت انسان هستند. با کاهش مصرف پلاستیک، بازیافت و افزایش آگاهی عمومی میتوان به کاهش این تهدید کمک کرد. اقدامات فردی و جمعی در این زمینه میتواند به حفظ محیط زیست و سلامت نسلهای آینده کمک کند.
همچنین شما میتوانید مطلب “بمب هسته ای چگونه کار میکند؟خطرناکترین بمب هسته ای جهان“ را هم مطالعه کنید.
